Tổng quan kinh tế vĩ mô tháng 9/2025

Tổng quan kinh tế vĩ mô tháng 9/2025 khép lại với nhiều dữ liệu kinh tế tích cực trong nước, trong bối cảnh tình hình thương mại toàn cầu tiếp tục diễn biến căng thẳng – đặc biệt là căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc

Diễn biến kinh tế quốc tế

Triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2025 tiếp tục gặp khó khăn trước những bất ổn và kinh tế chính trị toàn cầu.

Tại Mỹ, tình hình đang trở nên vô cùng phức tạp khi chính phủ tiếp tục đóng cửa trong bối cảnh bất đồng về việc sử dụng ngân sách. Việc Chính phủ Mỹ đóng cửa kéo dài sẽ tạo ra hệ lụy rất lớn cho nền kinh tế, sản lượng kinh tế sẽ sụt giảm mạnh, ảnh hưởng đến tâm lý thị trường

Trong khi đó, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục căng thẳng trong bối cảnh Trung Quốc quyết định hạn chế việc xuất khẩu đất hiếm. Sau đó, Mỹ công bố sẽ áp thuế 100% lên các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Nếu tình hình căng thẳng thương mại kéo dài, sẽ tạo ra những ảnh hưởng tiêu cực lớn tới 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Xu hướng phi đô la hóa tiếp tục của các Ngân hàng Trung ương nước ngoài khiến cho vị thế đồng bạc xanh tiếp tục bị áp lực, khi thiếu nguồn tài trợ cho thâm hụt của ngân sách Mỹ. Xu hướng này cũng dần cho thấy các Ngân hàng Trung ương sẽ giảm đi sự phụ thuộc vào chính sách tiền tệ của Mỹ, mà vẫn giữ được khả năng can thiệp vào thị trường

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế khó khăn, sức mạnh đồng đô la Mỹ lại tiếp tục được cải thiện rõ rệt, khi những biến động về kinh tế chính trị trên toàn cầu trở nên rõ rệt hơn – Nhật Bản cùng khủng hoảng nợ công và biến động chính trị sau chiến thắng của bà Sanae Takaichi, Pháp tiếp tục ghi nhận căng thẳng chính trị kìm hãm đà tăng trưởng đồng euro,…

Tình hình kinh tế Việt Nam

Kết quả kinh tế tháng 9 đã có nhiều diễn biến tích cực, song những khó khăn vẫn hiện hữu

Theo Tổng cục Thống kê, Lạm phát được kiểm soát ở mức phù hợp. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân quý III/2025 tăng 3, 27% so với cùng kỳ năm trước, bình quân chín tháng năm 2025 tăng 3, 27%, thấp hơn mức tăng 3, 88% của cùng kỳ năm 2024. Lạm phát cơ bản tăng 3, 19%.

Tính đến ngày 30/9/2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 28, 54 tỷ USD, tăng 15, 2% so với cùng kỳ năm trước. Vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đạt 18, 8 tỷ USD, tăng 8, 5%, là mức thực hiện cao nhất của chín tháng trong giai đoạn 2021-2025.

Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng – Purchasing Managers’ Index (PMI) ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global không thay đổi khi vẫn đạt 50, 4 điểm trong tháng 9, cho thấy sức khỏe ngành sản xuất tiếp tục cải thiện nhẹ. Các điều kiện hoạt động đến nay đã cải thiện trong ba tháng liên tiếp. Góp phần hỗ trợ cho các điều kiện kinh doanh chung trong tháng 9 là sự gia tăng trở lại của số lượng đơn đặt hàng mới sau khi giảm nhẹ vào tháng 8. Tuy nhiên, mức tăng trưởng chỉ là nhẹ. Tong khi đó, số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới tiếp tục giảm, nhưng tốc độ giảm đã chậm lại thành mức yếu nhất trong chuỗi 11 tháng giảm gần đây. Nhu cầu quốc tế được cho là vẫn ở mức thấp, nhưng sự ổn định trong chính sách thuế quan của Mỹ được cho là đã giúp một số công ty có được đơn đặt hàng mới từ nước ngoài. Tuy nhiên, Thời gian giao hàng của nhà cung cấp đã bị kéo dài tháng thứ 13 liên tiếp vào tháng 9, mặc dù mức độ kéo dài chỉ là nhẹ và trở thành mức độ nhẹ nhất trong bốn tháng. Các thành viên nhóm khảo sát báo cáo tình trạng khan hiếm hàng hoá và những vấn đề liên quan đến khâu vận tải. Áp lực lạm phát mạnh lên vào cuối quý 3 của năm, khi cả chi phí đầu vào và giá cả đầu ra đều tăng với tốc độ nhanh hơn. Mức tăng chi phí đầu vào gần đây nhất là mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 7/2024 và được người trả lời khảo sát cho rằng nguyên nhân là do giá thị trường tăng và biến động tỷ giá hối đoái bất lợi. Đổi lại, giá bán hàng cũng tăng với tốc độ nhanh nhất trong 14 tháng.

Tăng trưởng tín dụng tính từ đầu năm tính tới ngày 22/09, tín dụng toàn hệ thống đạt 13. 23%, trong khi tăng trưởng huy động hiện chỉ đạt 9. 32%, khiến cho hệ thống ngân hàng hiện dùng rất nhiều vốn từ thị trường 2 để cho vay trên thị trường 1. Rủi ro lãi suất giật cục hiện hữu khi tiền gửi kho bạc trong hệ thống đáo hạn. Vốn cho vay dài hạn cũng là vấn đề lớn khi hệ thống ngân hàng đang thiếu hụt rất lớn, khiến NHTM phải phát hành lượng lớn giấy tờ có giá với lãi suất cao hơn, tạo áp lực tới khả năng duy trì lãi suất tín dụng thấp. Trước áp lực huy động còn yếu và tín dụng cũng cần đạt chỉ tiêu tăng trưởng, ngân hàng hiện gặp áp lực khá lớn về mặt chi phí vốn, gây áp lực gia tăng lên khả năng duy trì lãi suất cho vay, trong bối cảnh biên NIM của ngân hàng đang gặp áp lực đáng kể. Trước nhu cầu vốn dài hạn lớn của doanh nghiệp nhằm phát triển kinh doanh hoặc đảo nợ, ngân hàng khó có thể đáp ứng được trong bối cảnh vốn ngắn hạn thì thừa nhưng vốn dài hạn thì ít, dẫn tới nghịch lý “tiền nhiều nhưng lãi suất lại cao”. Nếu biên NIM của ngân hàng tiếp tục bị ăn mòn, khả năng tăng lãi suất tín dụng sẽ ngày càng cao.

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 9 giảm 1, 7% so với tháng trước, là mức thấp nhất trong ba tháng gần đây. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa chín tháng năm 2025 ước đạt 680, 66 tỷ USD, tăng 17, 3% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu đạt 348, 74 tỷ USD, tăng 16, 0%; nhập khẩu đạt 331, 92 tỷ USD, tăng 18, 8%. Thặng dư cán cân thương mại hàng hóa chín tháng năm nay đạt 16, 82 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với mức thặng dư 22, 06 tỷ USD và 21, 10 tỷ USD của cùng kỳ năm 2023 và năm 2024.

Trong tháng 10, NHNN tiếp tục bán đô kỳ hạn. Sau động thái bán đô kỳ hạn của NHNN, tỷ giá có sự giảm nhẹ từ việc ngân hàng tăng cường bán USD để âm trạng thái và tham gia mua USD kỳ hạn. Tuy nhiên, tỷ giá đã bật tăng trở lại ngay trong ngày, cho thấy việc bán đô kỳ hạn chưa thực sự hiệu quả. Ngân hàng Nhà nước đã bán 1, 4 tỷ đô kỳ hạn, nhưng không thật sự giải quyết được bài toán tỷ giá trong ngày 01/10. Tuy nhiên, nhờ việc điều hành thị trường mở và đưa lãi suất VND liên ngân hàng liên tục cao hơn lãi suất USD, đã hạ nhiệt tỷ giá trong nửa đầu tháng 10, ngay cả khi chỉ số DXY đại diện cho sức mạnh đồng đô Mỹ có xu hướng tăng trong nửa đầu tháng 10. Việc giải quyết vấn đề tỷ giá đang trở nên cấp thiết hơn, trong bối cảnh chi phí đầu vào của các doanh nghiệp sản xuất đang ngày một tăng cao do tỷ giá liên tục đà tăng, dẫn tới áp lực về lạm phát. Ngoài ra, tỷ giá cũng là một yếu tố giới hạn tới khả năng giải ngân đầu tư công của Kho bạc Nhà nước. Nếu tỷ giá bình ổn và kiểm soát giảm được trong tương lai, lượng tiền đầu tư công sẽ được giải ngân dễ dàng hơn, đồng thời giải quyết được vấn đề về vốn dài hạn của thị trường.

Tuy nhiên, áp lực tỷ giá vẫn rất lớn, do việc ngân hàng thiếu vốn dài hạn rất nhiều, khiến cho vốn ngắn hạn đang được quay vòng rất nhanh để có thể tạo ra được vốn dài hạn nhằm mục đích cho vay. Điều này nhìn chung sẽ tiếp tục tạo ra lượng tiền VND lớn hơn trong hệ thống.

Diễn biến thị trường tài chính

Thị trường tài chính tháng 9/2025 ghi nhận diễn biến tích cực ở cả thị trường chứng khoán và trái phiếu, thanh khoản bùng nổ trên thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán

VN-Index kết tháng ở mức 1. 661, 70 điểm (-1, 27% so với tháng trước), cho thấy xu hướng điều chỉnh ngắn hạn sau khi tăng nóng trong những tháng trước. Thanh khoản trên thị trường đã giảm nhiệt, và xuất hiện động thái chốt lời nhiều hơn. Đáng chú ý, Nhà đầu tư nước ngoài đã liên tục bán ròng trong tháng 9 vừa qua.

Thị trường trái phiếu

Trái phiếu Chính phủ:

Trên thị trường sơ cấp, KBNN gọi thầu các kỳ hạn 5 năm, 10 năm, 15 năm và 30 năm. Trong đó, kỳ hạn 10 năm chiếm 92. 7% giá trị trúng thầu (GTTT), đạt 15, 730 tỷ đồng. Kỳ hạn 5 năm và 30 năm lần lượt trúng thầu 1, 150 tỷ đồng (tỷ lệ trúng thầu/gọi thầu đạt 28. 8%) và 95 tỷ đồng (tỷ lệ 4. 8%). Kỳ hạn 15 năm không trúng thầu. Lãi suất trúng thầu trung bình tăng so với tháng trước. Kỳ hạn phát hành bình quân tháng 9 là 9. 77 năm, lãi suất trúng thầu bình quân là 3. 52%/năm. Tổng giá trị TPCP phát hành thông qua đấu thầu trong 9 tháng đầu năm 2025 là gần 255, 689 tỷ đồng, tương đương 51. 1% kế hoạch cả năm (500, 000 tỷ đồng). Trong đó, giá trị TPCP phát hành trong quý III đạt 45. 2% kế hoạch quý (120, 000 tỷ đồng).

Trên thị trường thứ cấp, Giá trị giao dịch thông thường (Outright) là 240, 613 tỷ đồng (giảm 18. 9% so với tháng trước) và giao dịch mua bán lại (Repo) là 94, 815 tỷ đồng (tăng 1. 4%). Thanh khoản trung bình/ngày của giao dịch Outright ở mức 12, 031 tỷ đồng và của giao dịch Repo là 4, 741 tỷ đồng, lần lượt tăng 55. 2% và giảm 18. 7% so với cùng kỳ năm trước. Trái phiếu kỳ hạn 10, 15 và 30 năm chiếm phần lớn giá trị giao dịch trên thị trường thứ cấp, lần lượt là 27. 3%, 36. 7% và 29% tổng số. Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng 676 tỷ đồng TPCP trong tháng 9/2025, đưa lượng mua ròng của khối ngoại từ đầu năm 2025 xuống 2, 458 tỷ đồng.

Trái phiếu doanh nghiệp: Theo dữ liệu VBMA tổng hợp từ HNX và SSC, tính đến ngày công bố thông tin 30/09/2025, có 26 đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ trị giá 23, 204 tỷ đồng và 1 đợt phát hành ra công chúng trị giá 499 tỷ đồng trong tháng 9/2025. Lũy kế 9 tháng đầu năm, giá trị phát hành riêng lẻ TPDN là 349, 603 tỷ đồng và giá trị phát hành ra công chúng là 48, 283 tỷ đồng. Trong tháng 9, các doanh nghiệp đã mua lại 19, 509 tỷ đồng trái phiếu trước hạn, giảm 8% so với cùng kỳ năm 2024. Trong 3 tháng còn lại của năm 2025, ước tính sẽ có khoảng 48, 080 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn, trong đó phần lớn là trái phiếu bất động sản với 18, 331 tỷ đồng, tương đương 38%. Về tình hình công bố thông tin bất thường, có 5 mã trái phiếu chậm trả lãi, gốc trị giá 150 tỷ đồng trong tháng 9. Trên thị trường thứ cấp, tổng giá trị giao dịch TPDN riêng lẻ trong tháng 9/2025 đạt 150, 766 tỷ đồng, bình quân đạt 7, 538 tỷ đồng/phiên, tăng 45% so với bình quân tháng 8.

Ngành bảo hiểm

Thị trường bảo hiểm Việt Nam đang bước vào giai đoạn phục hồi và tăng trưởng trở lại trong năm 2025, với sự cải thiện rõ rệt cả ở mảng nhân thọ lẫn phi nhân thọ, cùng triển vọng dài hạn tích cực nhờ nhu cầu bảo hiểm ngày càng gia tăng và sự dẫn dắt của các doanh nghiệp đầu ngành.

Bức tranh chung

Thị trường bảo hiểm tiếp tục quỹ đạo phục hồi, với tổng doanh thu phí 9T/2025 ước ~171,7 nghìn tỷ đồng (+3,7% so với cùng kỳ). Cấu phần tăng trưởng có sự khác biệt rõ: phi nhân thọ ~64,4 nghìn tỷ (+10,1%) duy trì đà mở rộng ổn định; trong khi nhân thọ ~107,3 nghìn tỷ (+0,3%) tăng nhẹ, phản ánh quá trình sàng lọc sau giai đoạn tái chuẩn hóa kênh phân phối và nâng chuẩn chất lượng hợp đồng. Bức tranh này cho thấy khẩu vị thị trường đang dịch chuyển theo hướng thực chất hơn, ưu tiên biên kỹ thuật và tính bền vững.

• Khối phi nhân thọ: tăng trưởng theo chiều sâu.
  Một số doanh nghiệp đầu ngành củng cố vị thế nhờ danh mục sản phẩm bán lẻ chủ lực (sức khỏe, xe cơ giới, tài sản–kỹ thuật) và năng lực quản trị rủi ro cải thiện. Bảo hiểm Bảo Việt ước đạt 561 tỷ đồng doanh thu 9T/2025 (+8%), cho thấy nhu cầu bảo hiểm tiêu dùng vẫn là điểm tựa tăng trưởng, đồng thời lợi thế mạng lưới và hệ sinh thái giúp duy trì thị phần trong bối cảnh cạnh tranh về phí ngày càng phân hóa.
• PVI Insurance (PVI INS): quán tính tăng trưởng vượt trội.
  Trong 9T/2025, PVI INS ghi nhận kết quả vượt kế hoạch năm, với tổng doanh thu ~21.538 tỷ đồng (+38,7%, ~108,4% kế hoạch) và lợi nhuận trước thuế ~1.148 tỷ đồng (~145% kế hoạch). Động lực đến từ năng lực khai thác khách hàng doanh nghiệp quy mô lớn, tỷ lệ tái tục tốt và kỷ luật kỹ thuật chặt chẽ, đưa PVI INS tiến gần mốc US$1 tỷ doanh thu – cột mốc biểu tượng của khối phi nhân thọ.
• Khối nhân thọ: phục hồi chọn lọc, chú trọng chất lượng.
  Sau nửa đầu năm có tín hiệu khởi sắc, mảng nhân thọ 9T/2025 ghi nhận tăng chậm về tổng doanh thu. Khai thác mới được cơ cấu lại, tập trung vào sản phẩm có giá trị bảo vệ cao, tăng cường tuân thủ tư vấn và tối ưu đa kênh (bancassurance/đại lý/online). Mức độ cải thiện phụ thuộc đáng kể vào tái thiết kênh phân phối và niềm tin khách hàng, thay vì chạy theo sản lượng ngắn hạn.

Kết luận

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn tiềm ẩn nhiều bất định, Việt Nam tiếp tục duy trì ổn định vĩ mô, đẩy mạnh đầu tư công và thu hút FDI. Song song, sự phục hồi đáng kể của ngành bảo hiểm – đặc biệt là phi nhân thọ – mở ra nhiều cơ hội đầu tư trong nửa cuối năm 2025.