Tổng quan kinh tế vĩ mô tháng 10/2025

Tổng quan kinh tế vĩ mô tháng 10/2025 khép lại với nhiều tín hiệu tích cực từ nền kinh tế trong nước, song áp lực lên điều hành chính sách tiền tệ đã gia tăng đáng kể. Trong khi đó, kinh tế toàn cầu tiếp tục chịu ảnh hưởng từ bất ổn chính trị – tài khóa tại Mỹ và xu hướng phân hóa trong chính sách lãi suất của các ngân hàng trung ương lớn.

Diễn biến kinh tế quốc tế

Triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2025 vẫn còn căng thẳng sau chính sách thuế quan của Mỹ, cùng với đó là tình trạng đóng cửa kéo dài của chính phủ.

Triển vọng kinh tế toàn cầu năm 2025 tiếp tục chịu sức ép khi nước Mỹ đối diện tình trạng đóng cửa chính phủ kéo dài. Việc hàng trăm nghìn công chức phải tạm ngưng công việc và hoạt động hành chính bị đình trệ không chỉ ảnh hưởng tới tiêu dùng – dịch vụ, mà còn khiến Cục Dự trữ Liên bang (Fed) thiếu dữ liệu đầu vào quan trọng để đánh giá kinh tế, trong bối cảnh nội bộ Fed đang có động thái phân cực rõ ràng, với 2 phe diều hâu và ôn hòa trong quan điểm cắt giảm lãi suất lần tiếp theo trong cuộc họp FOMC diễn ra tháng 12. Ngoài ra, những quan điểm xoay quanh khả năng khởi động lại QE nếu thanh khoản trên thị trường cạn kiệt, cũng được chú ý, khi thị trường lao động đã cho thấy dấu hiệu yếu đi rõ rệt, song lạm phát vẫn cách xa mục tiêu.

Song song, Mỹ cũng gặp nhiều vấn đề trong việc thu hút các ngân hàng trung ương nắm giữ trái phiếu chính phủ của họ, khi xu hướng tích trữ vàng ngày càng lớn. Mối lo ngại về tính độc lập của Fed càng trở nên lớn hơn, nhất là khi Tổng thống Donald Trump liên tục gây sức ép và thị trường lao động cho thấy nhiều dấu hiệu ảm đạm.

Tình hình kinh tế Việt Nam

Kết quả kinh tế tháng 10 tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, trong khi dư địa điều hành chính sách tiền tệ ngày càng thu hẹp

Theo Tổng cục Thống kê, Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng Mười tăng 0,20% so với tháng trước; tăng 2,82% so với tháng 12/2024 và tăng 3,25% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân mười tháng năm 2025, CPI tăng 3,27% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 3,20%. Nhìn chung, lạm phát vẫn được kiểm soát tốt, tuy nhiên áp lực từ chi phí nhập khẩu, giá năng lượng và nhu cầu tiêu dùng hồi phục cần được theo dõi trong giai đoạn cuối năm.

Tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đến ngày 31/10/2025 đạt 31,52 tỷ USD (bao gồm vốn đăng ký mới, điều chỉnh và góp vốn – mua cổ phần), tăng 15,6% so với cùng kỳ năm trước. Vốn FDI thực hiện 10 tháng ước đạt 21,3 tỷ USD, tăng 8,8% YoY, tiếp tục cho thấy sức hấp dẫn của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở nhóm ngành điện tử – công nghệ cao và sản xuất linh kiện.

Tổng thu ngân sách Nhà nước tháng 10 ước đạt 231,2 nghìn tỷ đồng; lũy kế mười tháng đạt 2.182,7 nghìn tỷ đồng, bằng 111% dự toán năm và tăng 30,8% YoY. Tổng chi tháng 10 ước đạt 199,1 nghìn tỷ đồng, đưa tổng chi mười tháng lên 1.835,7 nghìn tỷ đồng, bằng 71,2% dự toán và tăng 32,1% YoY. Bức tranh ngân sách cho thấy tiến độ thu hồi phục mạnh và chi đầu tư công tiếp tục được đẩy nhanh, đặc biệt ở các dự án hạ tầng trọng điểm.

Trong tháng Mười, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 81,49 tỷ USD, giảm nhẹ theo tháng nhưng vẫn tăng mạnh so với cùng kỳ, đưa tổng kim ngạch 10 tháng lên 762,44 tỷ USD, phản ánh sự phục hồi rõ rệt của nhu cầu toàn cầu. Cán cân thương mại tiếp tục duy trì xuất siêu 19,56 tỷ USD, góp phần giảm áp lực lên tỷ giá trong bối cảnh thanh khoản hệ thống còn biến động. Hoạt động thương mại vẫn chủ yếu được dẫn dắt bởi khu vực FDI, chiếm hơn 75% kim ngạch xuất khẩu và tăng trưởng cao ở cả hai chiều, trong khi khu vực kinh tế trong nước phục hồi chậm hơn. Nhìn chung, bức tranh thương mại cho thấy dòng đơn hàng đang trở lại và chuỗi cung ứng tiếp tục dịch chuyển vào Việt Nam, nhưng mức độ phụ thuộc vào khu vực FDI vẫn là điểm cần lưu ý trong dài hạn.

Tăng trưởng tín dụng tính đến ngày 23/10 đạt 14,5%, vượt xa mức tăng trưởng huy động mới đạt 11,2%. Khoảng cách này đang tạo áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống ngân hàng, buộc các tổ chức tín dụng phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn thị trường 2. Dòng tiền Kho bạc Nhà nước và hoạt động bơm – hút vốn của NHNN qua nghiệp vụ thị trường mở (OMO) trở thành yếu tố quyết định thanh khoản ngày theo ngày. Dù Kho bạc đã giải ngân mạnh hơn (khoảng 10.000 tỷ đồng) và NHNN duy trì lượng OMO lưu hành ở mức cao kỷ lục, lãi suất liên ngân hàng vẫn biến động mạnh và có thời điểm tăng đột biến, phản ánh tình trạng thiếu hụt thanh khoản mang tính cục bộ trong hệ thống.

Nhìn chung, trong tháng 10, NHNN chủ động giữ mặt bằng lãi suất liên ngân hàng ở mức cao để ổn định tỷ giá trong bối cảnh đồng USD mạnh lên. Tuy nhiên sang tháng 11, cơ quan này chuyển sang bơm ròng mạnh hơn nhằm hạ nhiệt lãi suất. Việc mục tiêu điều hành có phần chưa nhất quán (giữa ổn định tỷ giá và hỗ trợ thanh khoản) khiến thị trường kỳ vọng cần có tín hiệu rõ ràng hơn nhằm tránh gây xáo trộn lên biên lợi nhuận vốn đã mỏng của các ngân hàng. Với cấu trúc thị trường hiện tại, khi nguồn thanh khoản phụ thuộc lớn vào Kho bạc và chính sách cung tiền của NHNN, tỷ giá nhiều khả năng sẽ khó giảm trong thời gian tới. Bên cạnh đó, nếu dòng tín dụng không lan tỏa mạnh vào nền kinh tế thực, lượng tiền lớn bơm ra có nguy cơ đẩy giá tài sản tăng, làm méo mó hành vi đầu tư trên thị trường 1.

Diễn biến thị trường tài chính

Thị trường tài chính tháng 10/2025 ghi nhận mức giảm nhiệt ở cả thị trường chứng khoán và trái phiếu, thanh khoản đã chậm lại trên thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán tháng 10 ghi nhận sự điều chỉnh sau giai đoạn tăng mạnh trước đó, khi VN-Index kết tháng ở mức 1.639,65 điểm (-1,32% MoM). Diễn biến giảm điểm chủ yếu phản ánh tác động từ mặt bằng lãi suất liên ngân hàng tăng và thanh khoản hệ thống ngân hàng biến động mạnh, khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn. Thanh khoản giao dịch suy giảm khi dòng tiền ngắn hạn chậm lại và xuất hiện áp lực chốt lời. Đáng chú ý, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng trong tháng, tạo thêm áp lực tâm lý dù mức bán ròng không quá đột biến. Nhìn chung, thị trường cổ phiếu đang vận động theo trạng thái “nghe ngóng” chính sách, phụ thuộc nhiều vào khả năng ổn định thanh khoản của hệ thống ngân hàng và định hướng điều hành của NHNN trong thời gian tới.

Thị trường trái phiếu

Trái phiếu Chính phủ:

Trên thị trường sơ cấp, Hoạt động đấu thầu TPCP trong tháng 10 diễn ra tương đối ổn định với nhu cầu tốt nhất ở kỳ hạn 10 năm – chiếm hơn 65% tổng giá trị trúng thầu trong tháng. Lãi suất trúng thầu bình quân tăng nhẹ so với tháng trước khi đạt 3.55%/năm, phù hợp với xu thế tăng của lãi suất trên thị trường tiền tệ. Kỳ hạn phát hành bình quân đạt 8,7 năm, phản ánh chiến lược phát hành đều đặn và chủ động của Kho bạc Nhà nước nhằm tối ưu chi phí vay.

Trên thị trường thứ cấp, thanh khoản cải thiện rõ rệt khi giá trị giao dịch outright và repo đều tăng so với tháng trước. Hoạt động tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn 10 năm và 15 năm, lần lượt chiếm 33,1% và 33,7% tổng giá trị giao dịch – phản ánh mức độ ưa chuộng của các tổ chức tài chính đối với hai kỳ hạn chuẩn này. Khối ngoại mua ròng 281 tỷ đồng trong tháng 10, đưa tổng giá trị mua ròng từ đầu năm lên 2.739 tỷ đồng, qua đó tiếp tục khẳng định sức hấp dẫn tương đối của TPCP Việt Nam trong bối cảnh thị trường mới nổi biến động mạnh. Nhìn chung, thị trường TPCP duy trì sự ổn định và tiếp tục là điểm tựa quan trọng giúp neo giữ kỳ vọng của thị trường trong điều kiện thanh khoản hệ thống còn nhiều biến động.

Trái phiếu doanh nghiệp: Hoạt động phát hành TPDN trong tháng 10 duy trì ở mức tích cực với 38 đợt phát hành riêng lẻ trị giá 54.893 tỷ đồng và 4 đợt phát hành ra công chúng trị giá 2.299 tỷ đồng; lũy kế 10 tháng, giá trị phát hành riêng lẻ đạt 431.361 tỷ đồng. Tuy nhiên, thanh khoản trên thị trường thứ cấp vẫn thấp khi tổng giá trị giao dịch đạt 101.755 tỷ đồng, bình quân 4,42 tỷ đồng/phiên – giảm 41% so với tháng 9, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trong bối cảnh lượng trái phiếu đáo hạn 2025–2026 vẫn ở mức cao (ước tính 32.731 tỷ đồng trong hai tháng cuối năm 2025 và hơn 213.561 tỷ đồng trong năm 2026).

Trong tháng, doanh nghiệp mua lại trước hạn 9.948 tỷ đồng, giảm 44% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực tái cấu trúc nợ vẫn hiện hữu nhưng không còn dồn dập như giai đoạn 2023–2024. Thị trường tiếp tục ghi nhận 5 mã trái phiếu chậm trả lãi – gốc trị giá 714 tỷ đồng, phản ánh sự phân hóa rõ rệt về chất lượng tín dụng giữa các doanh nghiệp. Nhìn chung, thị trường TPDN ổn định hơn so với năm trước nhưng vẫn cần theo dõi sát khả năng dòng tiền và năng lực trả nợ của doanh nghiệp trong bối cảnh áp lực đáo hạn lớn kéo dài sang 2026.

Ngành bảo hiểm

Thị trường bảo hiểm Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi trong năm 2025, với xu hướng cải thiện rõ nét ở cả khối nhân thọ và phi nhân thọ nhờ nhu cầu bảo vệ tài chính tăng trở lại và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp đầu ngành ổn định hơn.

Ngành bảo hiểm Việt Nam tiếp tục duy trì xu hướng phục hồi trong năm 2025, với sự cải thiện ở cả khối nhân thọ và phi nhân thọ khi nhu cầu bảo vệ tài chính tăng trở lại và hoạt động khai thác mới của nhiều doanh nghiệp ổn định hơn. Dù số liệu toàn thị trường chỉ được công bố định kỳ và chưa có cập nhật cho quý III hoặc tháng 10, báo cáo 9 tháng của các doanh nghiệp lớn cho thấy đà tăng trưởng tích cực ở các nghiệp vụ chủ lực, đặc biệt ở phân khúc bảo hiểm tài sản – kỹ thuật và sức khỏe.

Trong đó, PVI Insurance tiếp tục khẳng định vị thế doanh nghiệp dẫn đầu thị trường phi nhân thọ với kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm 2025 vượt kỳ vọng: doanh thu đạt 21.538 tỷ đồng, hoàn thành 108,4% kế hoạch năm; lợi nhuận trước thuế đạt 1.148 tỷ đồng, tương đương 145% kế hoạch. PVI cũng năm thứ 5 liên tiếp được vinh danh trong Top 50 Doanh nghiệp Lợi nhuận Xuất sắc Việt Nam 2025, ghi nhận hiệu quả kinh doanh nổi bật, khả năng sinh lời bền vững và năng lực quản trị rủi ro đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh hoạt động kinh doanh, PVI Insurance tiếp tục thể hiện vai trò của doanh nghiệp bảo hiểm đầu ngành thông qua việc nhanh chóng tạm ứng bồi thường cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi bão số 10 và số 11 trong tháng 10. Việc chi trả kịp thời này góp phần hỗ trợ khôi phục sản xuất – kinh doanh và khẳng định chức năng bảo vệ của ngành bảo hiểm trước rủi ro thiên tai ngày càng gia tăng.

Tổng thể, dù thị trường đang chờ số liệu cập nhật cho quý III và quý IV, các tín hiệu phục hồi từ đầu năm cùng kết quả tăng trưởng vượt trội của các doanh nghiệp đầu ngành như PVI Insurance cho thấy triển vọng tích cực cho giai đoạn cuối năm 2025 và năm 2026, nhất là trong bối cảnh nhu cầu bảo hiểm tiếp tục tăng và các nghiệp vụ tài sản – sức khỏe duy trì mức tăng trưởng ổn định.

Kết luận

Dù kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, Việt Nam vẫn giữ được nền tảng vĩ mô ổn định với lạm phát được kiểm soát, FDI duy trì mạnh và xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng. Tuy vậy, áp lực thanh khoản hệ thống ngân hàng và diễn biến tỷ giá vẫn là những yếu tố cần theo dõi sát trong các tháng tới. Trong bối cảnh đó, thị trường tài chính có sự phân hóa, trong khi ngành bảo hiểm – đặc biệt là khối phi nhân thọ – cho thấy khả năng phục hồi rõ rệt và mở ra triển vọng tích cực cho giai đoạn cuối năm 2025.