Tổng quan kinh tế vĩ mô tháng 1 & 2/2026: Vận động trong nghịch cảnh – Định hình động lực tăng trưởng mới

Tổng quan kinh tế vĩ mô tháng 1 & 2/2026 chịu ảnh hưởng từ các chính sách bảo hộ của Mỹ, đồng thời nền kinh tế Việt Nam dần tìm thấy điểm tựa vững chắc từ bứt phá đầu tư công, sức bền sản xuất nội địa cùng bình minh pháp lý của thị trường tài sản số.

Bối cảnh Quốc tế: Hiệu ứng “Trump 2.0” và Sự xoay trục của Fed

Thị trường tài chính toàn cầu hai tháng đầu năm 2026 vận động dưới tác động kép từ các chính sách bảo hộ của Mỹ và kỳ vọng nới lỏng tiền tệ.

• Chính sách Thuế quan: Việc Chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế quan toàn cầu 10% dù thấp hơn kịch bản xấu nhất nhưng đã thiết lập một “mặt bằng chi phí mới”. Điều này buộc các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam phải chuyển dịch từ cạnh tranh bằng giá sang tái cấu trúc chuỗi cung ứng và nâng cao hàm lượng kỹ thuật.
• Kịch bản “Kevin Warsh”: Chỉ số DXY suy yếu về vùng 96 khi thị trường đặt cược vào tân Chủ tịch Fed (nhậm chức tháng 5/2026) với quan điểm bồ câu (Dovish), ưu tiên hạ lãi suất và nới lỏng định lượng (QE). Lạm phát Mỹ ổn định mức 2,4% và lãi suất mortgage dưới 6% đang tháo gỡ dần “chiếc vòng kim cô” lên các điều kiện tài chính toàn cầu.
• Xu hướng Phi Đô-la hóa: Việc các Ngân hàng Trung ương đẩy mạnh dự trữ Vàng thay vì USD tiếp tục làm xói mòn vị thế độc tôn của đồng bạc xanh, tạo dư địa cho các đồng tiền mới nổi (EM currencies) phục hồi.

Kinh tế Việt Nam: Chuyển dịch mô hình quản trị

Chính phủ đang thực thi các biện pháp quyết liệt nhằm thay đổi chất lượng tăng trưởng, chuyển dịch từ dựa vào tín dụng sang động lực đầu tư công và hiệu quả quản trị Nhà nước.

• Cải cách Thể chế: Nghị định 13/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 79 đóng vai trò “cởi trói”, giúp các doanh nghiệp Nhà nước vươn tầm khu vực và đảm bảo các chỉ số vĩ mô (GDP, CPI) phản ánh thực chất sức khỏe nền kinh tế.
• Đầu tư công – “Cú hích” chủ đạo: Trong bối cảnh FDI đăng ký mới sụt giảm 40,6% (do thận trọng trước chính sách thuế của Mỹ), đầu tư công đã bứt phá với mức giải ngân hơn 43 nghìn tỷ đồng (+19,3% YoY), đóng vai trò là “vốn mồi” dẫn dắt tổng cầu.
• Sản xuất và Thương mại: Chỉ số PMI đạt 52,5 (tháng thứ 7 liên tiếp mở rộng) cho thấy nội lực sản xuất bền bỉ. Mặc dù nhập siêu kỹ thuật 1,78 tỷ USD, nhưng việc 94% giá trị nhập khẩu là tư liệu sản xuất cho thấy niềm tin của doanh nghiệp vào các đơn hàng xuất khẩu trong các quý tới.

Thị trường Tài chính – Tiền tệ: Áp lực thanh khoản cục bộ

Thanh khoản hệ thống trải qua giai đoạn căng thẳng mang tính mùa vụ nhưng đã được kiểm soát chủ động.

Thanh khoản Liên ngân hàng: Lãi suất qua đêm vọt lên 17% vào giữa tháng 2 do nhu cầu tiền mặt dịp Tết và độ trễ trong giải ngân kho bạc. Tuy nhiên, NHNN đã thể hiện vai trò “người cho vay cuối cùng” hiệu quả khi bơm ròng qua kênh OMO và cung ứng khoảng 7 tỷ USD qua kênh Swap, đưa thị trường về trạng thái cân bằng vào cuối tháng.

Nghịch lý Lãi suất: Một sự phân hóa rõ rệt đang diễn ra:

• Thị trường 1 (Dân cư): Lãi suất huy động tăng do cuộc đua chiếm lĩnh room tín dụng giữa nhóm Big 4 và các ngân hàng tái cơ cấu.
• Áp lực nợ: Lãi suất cho vay Bất động sản neo ở mức cao (14%) đang trở thành rào cản lớn nhất cho sự phục hồi của thị trường tài sản.

Tỷ giá: VND duy trì vị thế ổn định nhờ sự suy yếu của DXY và dòng vốn ngoại hối từ kiều hối, xuất khẩu bù đắp cho nhu cầu nhập khẩu tư liệu sản xuất tăng cao.

Khu vực Trái phiếu & Kinh tế số: Những gam màu tương phản

Rủi ro Trái phiếu: “Bức tường nợ” 196 nghìn tỷ đồng trong năm 2026 (60% là BĐS) vẫn là rủi ro hệ thống trực diện. Nếu dòng tiền từ bán hàng không sớm phục hồi, áp lực nợ xấu lên hệ thống ngân hàng sẽ gia tăng trong nửa cuối năm.

Kinh tế số – Bình minh pháp lý: Việc thiết lập sàn tài sản mã hóa (hạn chót 28/02) là một bước ngoặt lịch sử. Sự dịch chuyển nhân sự cấp cao sang các mảng Fintech và hoạt động tăng vốn rầm rộ cho thấy thị trường đang chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng dựa trên công nghệ và tài sản số.

Đánh giá Cơ hội & Rủi ro

Kết luận và Khuyến nghị

Bức tranh kinh tế hai tháng đầu năm 2026 phản ánh một trạng thái “phục hồi trong thận trọng”, định hình nên điểm xoay trục quan trọng cho cả năm tài chính. Chúng tôi cho rằng, nếu Việt Nam tận dụng tốt sự hạ nhiệt của đồng USD để điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, đồng thời quyết liệt tháo gỡ “nút thắt” trái phiếu doanh nghiệp, nền kinh tế sẽ sớm bước vào giai đoạn tăng trưởng bứt phá.

Dưới góc nhìn chiến lược, chúng tôi nhận định các nhóm ngành có mức độ tương thích cao nhất với quỹ đạo tăng trưởng GDP bao gồm: Thứ nhất là sự bứt phá của ngành Tài chính và Quản trị tài sản. Với lộ trình nâng hạng thị trường (EM Upgrade) đang đến gần, kết hợp cùng sự gia tăng thu nhập và trình độ dân trí tài chính, mảng quản lý tài sản (Wealth Management) sẽ trở thành động cơ tăng trưởng mới. Trong đó, hệ sinh thái Fintech và Ngân hàng số đang sở hữu lợi thế tiên phong khi sớm đón đầu khung pháp lý mới về tài sản mã hóa.

Thứ hai là trục động lực từ Đầu tư công và Hạ tầng. Đây là nhóm hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ đầu tư công quyết liệt chưa từng có của Chính phủ. Dòng vốn này không chỉ thúc đẩy trực tiếp các doanh nghiệp xây dựng, vật liệu xây dựng mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đến nhóm ngân hàng thông qua việc khơi thông dòng vốn cho các dự án hạ tầng trọng điểm.

Thứ ba là sự chuyển dịch của ngành Sản xuất và Thương mại. Sau khi hoàn tất tái cấu trúc chuỗi cung ứng để thích ứng với bối cảnh mới, các doanh nghiệp xuất khẩu đang lấy lại đà tăng trưởng. Sự phục hồi này sẽ tạo nhu cầu lớn cho hệ thống Logistics cảng biển, hạ tầng khu công nghiệp và nguồn cung năng lượng phục vụ sản xuất.

Cuối cùng là tiềm năng từ ngành Bán lẻ và Kinh tế số. Sự gia tăng thu nhập thực tế cùng sự khởi sắc của ngành du lịch đang thúc đẩy tiêu dùng nội địa mạnh mẽ. Những doanh nghiệp bán lẻ biết tận dụng ưu thế của nền kinh tế số để tối ưu hóa vận hành sẽ có khả năng bứt phá về cả quy mô lẫn biên lợi nhuận trong chu kỳ này.