Một danh mục phụ thuộc quá lớn vào một vài cổ phiếu, tổ chức phát hành hoặc nhóm ngành có thể chịu tổn thất đáng kể chỉ từ một sự kiện riêng lẻ. Khác với lãi suất – biến số mà nhà đầu tư không thể quyết định – mức độ tập trung lại nằm ngay trong cách chúng ta phân bổ vốn.
Một khoản đầu tư sai không nên quyết định cả danh mục
Biến động lãi suất là rủi ro mang tính thị trường và tác động trên diện rộng. Trong khi đó, rủi ro tập trung xuất phát từ chính cấu trúc danh mục.
Một doanh nghiệp có thể mất lợi thế cạnh tranh, gặp vấn đề về quản trị, suy giảm dòng tiền hoặc mất khả năng thanh toán. Nếu cổ phiếu đó chỉ chiếm một tỷ trọng hợp lý, tác động đến toàn danh mục được giới hạn. Nhưng nếu nhà đầu tư dành 30%, 40% hay thậm chí phần lớn tài sản cho một vài mã, cùng một sự kiện có thể tạo ra kết quả hoàn toàn khác.
Đó là điểm quan trọng của quản trị tỷ trọng đầu tư: không phải vì chúng ta cho rằng một khoản đầu tư sẽ thất bại, mà vì phải tính đến khả năng nhận định của mình có thể sai.
Trong đầu tư, lựa chọn đúng tài sản rất quan trọng. Nhưng quyết định đầu tư bao nhiêu vào tài sản đó cũng quan trọng không kém.
Rủi ro tập trung: Biến số dễ bị đánh giá thấp trong quản lý danh mục đầu tư
Rủi ro cao hơn không mặc nhiên tạo ra lợi nhuận cao hơn
Một danh mục tập trung có thể tạo ra mức sinh lời vượt trội khi các nhận định đầu tư đều đúng. Nhưng chiều ngược lại cũng rất rõ: chỉ một hoặc hai quyết định sai có thể ảnh hưởng đáng kể đến thành quả của cả danh mục.
Quan trọng hơn, nhà đầu tư không mặc nhiên được hưởng lợi nhuận kỳ vọng cao hơn chỉ vì chấp nhận thêm rủi ro đặc thù của một doanh nghiệp. Đây là loại rủi ro có thể giảm đáng kể thông qua đa dạng hóa.
Vì vậy, câu hỏi của người quản lý danh mục không chỉ là: “Khoản đầu tư nào có tiềm năng sinh lời tốt nhất?”, mà còn là: “Nếu nhận định này sai, danh mục có thể mất bao nhiêu?”
Sự khác biệt giữa hai câu hỏi cũng chính là sự khác biệt giữa lựa chọn tài sản và quản lý danh mục.
Đa dạng hóa không phải là đếm số lượng mã
Rủi ro tập trung cũng không thể được giải quyết đơn giản bằng cách mua thật nhiều cổ phiếu.
Một danh mục có 20 mã nhưng phần lớn cùng thuộc một ngành hoặc cùng nhạy cảm với tín dụng, lãi suất, bất động sản hay giá hàng hóa vẫn có thể rất tập trung về mặt rủi ro.
Vì vậy, điều cần quản trị không chỉ là số lượng mã, mà là tỷ trọng từng khoản đầu tư, mức độ tập trung theo ngành và tổ chức phát hành, tương quan giữa các tài sản và thanh khoản của danh mục.
Đa dạng hóa đúng nghĩa không nhằm loại bỏ mọi biến động. Mục tiêu là không để một nguồn rủi ro đơn lẻ có khả năng gây tổn thất quá lớn cho toàn bộ danh mục.
Tập trung vào những rủi ro có thể kiểm soát
Nhà đầu tư không thể quyết định khi nào ngân hàng trung ương tăng lãi suất, lạm phát sẽ đi về đâu hay chu kỳ kinh tế đảo chiều vào thời điểm nào.
Nhưng nhà đầu tư có thể quyết định một cổ phiếu chiếm 5% hay 40% danh mục; có thể lựa chọn mức độ tập trung vào một ngành; và có thể chủ động duy trì thanh khoản để không buộc phải bán tài sản trong điều kiện bất lợi.
Đó là lý do quản trị danh mục không nên chỉ tập trung vào việc dự báo thị trường. Một danh mục tốt không nhất thiết phải dự báo đúng mọi biến động, nhưng phải đủ sức chịu đựng khi một số dự báo không diễn ra như kỳ vọng.
Góc nhìn từ PVI AM
Tại PVI AM, quản lý danh mục được tiếp cận trên cơ sở cân bằng giữa mục tiêu lợi nhuận và khả năng chấp nhận rủi ro. Việc đánh giá một khoản đầu tư vì vậy không dừng ở câu hỏi tài sản đó có thể sinh lời bao nhiêu, mà còn bao gồm mức độ ảnh hưởng đến toàn danh mục nếu kịch bản đầu tư không diễn ra như kỳ vọng.
Đa dạng hóa cũng không đơn thuần là tăng số lượng tài sản nắm giữ. Tỷ trọng đầu tư, mức độ tập trung, tương quan giữa các tài sản và thanh khoản cần được xem xét đồng thời để kiểm soát rủi ro ở cấp độ danh mục.
Bởi cuối cùng, quản lý danh mục không phải là tránh mọi quyết định sai, mà là không để một quyết định sai trở thành tổn thất quá lớn đối với toàn bộ danh mục.
Lãi suất và thị trường là những biến số chúng ta không thể kiểm soát. Cấu trúc danh mục thì có.
