Đầu tư vào năng lượng tái tạo: Cơ hội sinh lời từ xu hướng xanh

Năng lượng tái tạo không còn là một khái niệm xa lạ – nó đã trở thành tương lai của ngành năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu cấp thiết về phát triển bền vững. Tại Việt Nam, xu hướng này không chỉ là một cơ hội để bảo vệ môi trường mà còn là một “mỏ vàng” đầu tư đầy tiềm năng.

Năng lượng tái tạo là gì?

Năng lượng tái tạo được định nghĩa là các nguồn năng lượng được khai thác từ những tài nguyên thiên nhiên có khả năng tái sinh liên tục, không bị cạn kiệt theo thời gian – một sự khác biệt rõ rệt so với các nguồn năng lượng truyền thống như than đá, dầu mỏ hay khí đốt tự nhiên. Các loại năng lượng tái tạo phổ biến hiện nay bao gồm: Năng lượng mặt trời, Năng lượng gió, Năng lượng thủy điện, Năng lượng sinh khối, Năng lượng địa nhiệt.

Lợi ích của năng lượng tái tạo không chỉ dừng lại ở tính bền vững mà còn nằm ở khả năng giảm thiểu phát thải khí nhà kính, góp phần bảo vệ môi trường sống của chúng ta. Trong bối cảnh giá nhiên liệu hóa thạch biến động mạnh và có xu hướng tăng cao do nguồn cung khan hiếm, năng lượng tái tạo mang lại sự ổn định về chi phí vận hành và tiềm năng sinh lời dài hạn. 

Đây chính là lý do khiến việc đầu tư vào năng lượng tái tạo không chỉ là một xu hướng tất yếu mà còn là một chiến lược tài chính thông minh, phù hợp với tầm nhìn phát triển bền vững của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.

Tiềm năng của năng lượng tái tạo tại Việt Nam

Việt Nam được thiên nhiên ưu đãi với những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng tái tạo. Đồng thời, Chính phủ cũng quyết tâm xây dựng nền kinh tế xanh và bền vững. Đó là những thuận lợi không nhỏ cho việc phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam, mở ra cơ hội đầu tư sinh lời hấp dẫn.

Theo các nghiên cứu từ Tạp chí Cộng sản và báo cáo của Bộ Công Thương, tiềm năng của các nguồn năng lượng xanh tại Việt Nam là rất ấn tượng:

• Năng lượng mặt trời: Bước ta trung bình từ 1.500 giờ – 1.700 giờ mỗi năm với cường độ bức xạ mặt trời không thay đổi đáng kể, đặc biệt là các tỉnh miền Trung như Ninh Thuận và Bình Thuận, tiềm năng kỹ thuật của năng lượng mặt trời tại Việt Nam ước tính đạt 435 GW. Đây là con số đủ để biến Việt Nam thành một trong những trung tâm năng lượng mặt trời của khu vực Đông Nam Á.
• Năng lượng gió: Tiềm năng kỹ thuật lên đến 311 GW, nhờ tốc độ gió trung bình từ 6-10 m/s ở các vùng ven biển và cao nguyên như Bình Thuận, Ninh Thuận và Tây Nguyên. Đặc biệt, điện gió ngoài khơi (offshore wind) đang được đánh giá là một hướng đi đầy hứa hẹn trong tương lai.
• Năng lượng thủy điện: Với hệ thống hơn 2.400 con sông và suối, Việt Nam có tiềm năng thủy điện lớn khoảng 35 GW và thủy điện nhỏ khoảng 10 GW. Hiện tại có trên 120.000 trạm thủy điện với tổng công suất ước tính đạt 300MW.
• Năng lượng sinh khối: Tiềm năng ước tính khoảng 10 GW, tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào như vỏ trấu, bã mía, rơm rạ – những tài nguyên sẵn có từ một quốc gia nông nghiệp hàng đầu.
• Năng lượng địa nhiệt: Dù chưa được khai thác rộng rãi, tiềm năng địa nhiệt tại các khu vực miền Trung như Quảng Ngãi, Bình Định là rất đáng kể và đang thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu.

Chính phủ Việt Nam đã nhận ra tiềm năng này và ban hành hàng loạt cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển năng lượng tái tạo. Chiến lược tăng trưởng xanh cũng như hiện thực hóa mục tiêu đạt tỷ lệ 67,5% – 71,5% năng lượng tái tạo đến năm 2050 được đề ra trong Quy hoạch Điện VIII. 

Đơn cử như Nghị định số 57/2025/NĐ-CP ngày 03/3/2025 quy định cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, đã thúc đẩy sự phát triển của ngành năng lượng tái tạo tại Việt Nam, qua đó xóa bỏ bớt nỗi lo lắng, tạo động lực đầu tư mạnh mẽ vào các dự án năng lượng tái tạo mới.

Về dữ liệu phát triển, tổng đầu tư vào năng lượng tái tạo đạt mức kỷ lục 5,2 tỷ USD vào năm 2018, gấp 9 lần so với năm trước đó. Đầu tư năng lượng tái tạo từ vị trí thứ 10 (năm 2018) vươn lên vị trí thứ ba (năm 2019) trong xếp hạng các lĩnh vực đầu tư hấp dẫn nhất cả nước. 

Đến năm 2020, tổng vốn đầu tư FDI vào lĩnh vực sản xuất, phân phối điện đạt trên 5,1 tỷ USD, gấp hơn 4 lần so với năm 2019, với 113 dự án điện mặt trời, điện gió với tổng công suất trên 5.700MW được khai thác hết công suất.

Lợi nhuận xanh từ các dự án tiềm năng

Đầu tư vào năng lượng tái tạo không chỉ là một lựa chọn vì môi trường mà còn là một cơ hội tài chính hấp dẫn. Các dự án năng lượng tái tạo thường mang lại tỷ suất lợi nhuận nội bộ (IRR) dao động từ 10-15%, với thời gian hoàn vốn hấp dẫn.

Một trong những yếu tố đảm bảo lợi nhuận ổn định là các hợp đồng mua bán điện (PPA) dài hạn với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Đồng thời, như đã đề cập ở trên, hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, cũng sẽ cung cấp dòng tiền đều đặn, minh bạch, giúp nhà đầu tư dự đoán lợi nhuận một cách chính xác, giảm thiểu rủi ro từ biến động thị trường.

Về khả năng tiêu thụ, nhu cầu sử dụng điện tại Việt Nam đã chứng kiến sự phát triển đáng kể, phản ánh sự phục hồi và tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ sau đại dịch COVID-19, cùng với áp lực từ thời tiết khắc nghiệt.

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2022 là 268,4 tỷ kWh, tăng 5,26% so với năm 2021. Điện thương phẩm toàn Tập đoàn đạt 242,3 tỷ kWh, tăng 7,53% so với năm 2021.

Sang năm 2023, tổng công suất đặt nguồn điện toàn hệ thống đạt khoảng 80.555 MW, tăng khoảng 2.800 MW so với năm trước. Sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống năm 2023 là 280,6 tỷ kWh, tăng 4,56%. Điện thương phẩm ước đạt 251,25 tỷ kWh, tăng 3,52%. Điều này cho thấy nhu cầu điện tiếp tục tăng, đòi hỏi sự phát triển của ngành điện để đáp ứng, mở ra cơ hội hấp dẫn cho năng lượng tái tạo.

Rủi ro và thách thức: Không phải “màu hồng” cho tất cả

Mặc dù tiềm năng sinh lời là rất lớn, đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam không phải không có rủi ro. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thay đổi trong chính sách hỗ trợ. 

Giá mua điện ưu đãi cho các dự án điện mặt trời và điện gió mới đã giảm, Sau khi FIT hết hiệu lực, chưa có chính sách giá điện thay thế rõ ràng (VD: đấu thầu cạnh tranh, cơ chế PPA trực tiếp). Điều này khiến nhiều dự án “đắp chiếu” vì không chốt được giá bán điện dẫn đến nhiều hệ lụy cho các bên liên quan. Điều này đòi hỏi nhà đầu tư phải có khả năng thích ứng nhanh chóng và cập nhật thông tin chính sách liên tục.

Thứ hai, vấn đề kỹ thuật cũng là một rào cản đáng kể. Tại một số khu vực như Ninh Thuận và Bình Thuận, tình trạng quá tải lưới điện đã khiến nhiều dự án không thể phát hết công suất, làm giảm doanh thu và kéo dài thời gian hoàn vốn. Ngoài ra, các yếu tố tự nhiên như thời tiết bất thường (bão, lũ) cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất của các dự án thủy điện hoặc điện gió.

Thứ ba, khó khăn trong huy động vốn là một thách thức không nhỏ. Các dự án năng lượng tái tạo cần quy mô vốn lớn và các ngân hàng thường áp dụng tiêu chuẩn đánh giá rủi ro khắt khe và yêu cầu tài sản thế chấp có giá trị lớn.

Thứ tư, điện tái tạo có tính không ổn định và phụ thuộc thời tiết, cần đầu tư thêm hệ thống lưu trữ điện, đồng bộ điều độ hệ thống. Việt Nam chưa có cơ chế khuyến khích lưu trữ điện rõ ràng

Hành động hôm nay, thành công ngày mai

Đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam không chỉ là một cơ hội tài chính hấp dẫn mà còn là một đóng góp thiết thực cho sự phát triển bền vững của đất nước. Với tiềm năng tự nhiên dồi dào, chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và nhu cầu điện năng ngày càng tăng, đây là thời điểm lý tưởng để bạn tham gia vào “cuộc chơi xanh” này. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiện thực, bạn cần một chiến lược thông minh và một đối tác đáng tin cậy.

Tại PVI AM, chúng tôi mong muốn mang đến cho bạn sự an tâm và hiệu quả tối ưu trên hành trình đầu tư. Với nội lực tài chính vững mạnh, kinh nghiệm sâu rộng và tầm nhìn chiến lược, chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng bạn để khai thác tiềm năng vô hạn từ năng lượng tái tạo.

Hãy liên hệ với đội ngũ chuyên gia của PVI AM ngay hôm nay để nhận tư vấn chi tiết và bắt đầu hành trình chinh phục “mỏ vàng xanh” của tương lai!