Chiến lược “barbell” giữa trái phiếu ngắn hạn và dài hạn

Chiến lược “barbell” (tạm dịch là chiến lược “tạ đòn/thanh tạ”) giữa trái phiếu ngắn hạn và dài hạn là một cách tiếp cận phân bổ linh hoạt, giúp nhà đầu tư cân bằng giữa thanh khoản và lợi suất trong bối cảnh lãi suất biến động. Khi được triển khai với kỷ luật và quản trị rủi ro phù hợp, barbell có thể trở thành một cấu phần hiệu quả trong danh mục thu nhập cố định, thay vì chỉ là một chiến thuật mang tính thời điểm.

Chiến lược barbell là gì và vì sao đáng quan tâm?

Chiến lược “barbell” là cách phân bổ danh mục chỉ tập trung vào hai đầu kỳ hạn thay vì dàn trải đều ở kỳ hạn trung bình. Trong đầu tư trái phiếu, điều này thường được hiểu là nhà đầu tư nắm giữ một phần đáng kể ở trái phiếu ngắn hạn để duy trì thanh khoản và khả năng xoay vòng vốn, đồng thời nắm giữ một phần ở trái phiếu dài hạn để “khóa” lợi suất cao và tận dụng cơ hội tăng giá khi lãi suất giảm.

Cách tiếp cận này tạo hình ảnh giống như một chiếc đòn tạ (barbell), với hai đầu nặng và phần giữa mảnh. Về bản chất, chiến lược barbell không nhằm tối ưu lợi suất tại một thời điểm, mà hướng đến tăng khả năng thích ứng của danh mục trước những biến động khó lường của lãi suất và chu kỳ kinh tế.

Với nhà đầu tư cá nhân có khẩu vị rủi ro trung bình, chiến lược này phù hợp khi mục tiêu là cân bằng giữa nhu cầu thanh khoản và kỳ vọng tối ưu lợi suất trong trung – dài hạn. Với doanh nghiệp có dòng tiền nhàn rỗi, barbell có thể được xem là một phương án giúp vừa duy trì “vùng an toàn” cho dòng tiền ngắn hạn, vừa tận dụng được cơ hội lợi suất ở phần kỳ hạn dài hơn đối với phần vốn có thể để yên trong thời gian dài.

Chiến lược này sẽ phát huy tác dụng tốt nhất trong điều kiện đường cong lợi suất bằng phẳng (flattening yield curve) và sẽ gây hậu quả xấu khi đường cong lợi suất dốc (steepening curve).

Barbell vận hành như thế nào trong danh mục trái phiếu?

Vai trò của trái phiếu ngắn hạn: Thanh khoản và khả năng xoay vòng vốn

Phần trái phiếu ngắn hạn trong chiến lược barbell đóng vai trò nền tảng về thanh khoản. Nhờ kỳ hạn ngắn, nhóm tài sản này giúp danh mục giảm nhạy cảm với biến động lãi suất, đồng thời tạo điều kiện để tái đầu tư nhanh khi mặt bằng lãi suất thay đổi.

Đối với nhà đầu tư và doanh nghiệp, trái phiếu ngắn hạn còn mang ý nghĩa chiến lược: duy trì khả năng chủ động dòng tiền, hạn chế rủi ro phải nắm giữ tài sản dài hạn trong giai đoạn thị trường bất lợi.

Vai trò của trái phiếu dài hạn: Khóa lợi suất và giá trị dài hạn

Ở đầu còn lại của “đòn tạ”, trái phiếu dài hạn giúp danh mục tận dụng mức lợi suất cao hơn và tạo tiềm năng tăng giá khi lãi suất giảm. Đây là phần mang lại chiều sâu lợi suất cho danh mục, đặc biệt trong các giai đoạn thị trường kỳ vọng lãi suất sẽ hạ nhiệt trong trung và dài hạn.

Tuy nhiên, trái phiếu dài hạn cũng đi kèm mức độ nhạy cảm cao hơn với biến động lãi suất. Do đó, việc kết hợp với trái phiếu ngắn hạn trong chiến lược barbell giúp giảm thiểu rủi ro tổng thể, thay vì đặt toàn bộ danh mục vào một đầu kỳ hạn.

Rủi ro và những điểm cần cân nhắc trước khi áp dụng

Dù được xem là linh hoạt, barbell không phải là chiến lược “tự động an toàn”. Nếu lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài, phần trái phiếu dài hạn có thể chịu áp lực giảm giá kéo dài và làm suy giảm hiệu quả danh mục trong ngắn hạn. Ngược lại, nếu lãi suất giảm nhanh, phần ngắn hạn đáo hạn liên tục có thể phải tái đầu tư ở mức lợi suất thấp hơn, khiến tổng lợi suất giảm.

Trong thực tế, điểm khó không nằm ở việc hiểu khái niệm barbell, mà nằm ở cách thiết kế tỷ trọng phù hợp và kỷ luật vận hành. Nhà đầu tư cần đặc biệt chú ý đến chất lượng tín dụng của tài sản, khả năng thanh khoản, cũng như sự phù hợp giữa kỳ hạn nắm giữ với nhu cầu tiền mặt. Với doanh nghiệp, yếu tố quản trị dòng tiền và tính tuân thủ (quy định nội bộ, hạn mức đầu tư, phê duyệt) cũng là điều kiện bắt buộc trước khi triển khai.

Ứng dụng chiến lược “barbell” tại PVI AM

PVI AM quản lý danh mục đầu tư có lãi suất cố định lên tới gần 20.000 (hai mươi ngàn) tỷ đồng với các sản phẩm chủ yếu là tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu doanh nghiệp (bao gồm trái phiếu ngân hàng). Do chiến lược “barbell” sẽ phát huy tác dụng tốt nhất trong điều kiện đường cong lợi suất bằng phẳng (flattening yield curve) và sẽ gây hậu quả xấu khi đường cong lợi suất dốc (steepening curve) do đó PVI AM luôn nắm bắt về xu hướng lãi suất để lựa chọn chiến lược phân bổ tài sản.

Ngoài ra, dù áp dụng chiến lược nào thì rủi ro tín dụng, rủi ro đối tác luôn được quản lý và giảm thiểu tối đa bằng việc PVI AM luôn đánh giá, thẩm định ngân hàng, doanh nghiệp kĩ càng để chỉ mua bán các tài sản phát hành bởi các tổ chức uy tín. Cụ thể, trong giai đoạn cuối năm 2025 khi dự báo lãi suất tiền gửi đang có xu hướng tăng cao vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, PVI AM đã tư vấn cho khách hàng gửi tiền ngắn hạn trong 1 tháng để chờ cơ hội khớp được mức lãi suất cao kỳ hạn từ 12 tháng trở lên.